Kosztorys powykonawczy – podstawa prawna. Co wynika z przepisów?
Hasło „kosztorys powykonawczy podstawa prawna” pojawia się często u wykonawców, inwestorów i osób korzystających z kredytu budowlanego. Wiele osób pyta wprost:
Czy kosztorys powykonawczy jest wymagany przez prawo? Z jakich przepisów to wynika?
Odpowiedź jest trochę mniej oczywista, niż by się chciało – bo nie ma jednego artykułu „o kosztorysie powykonawczym”. Zamiast tego mamy kilka ustaw i zasad, z których wynika obowiązek rzetelnego rozliczenia robót oraz prowadzenia dokumentacji inwestycji. W praktyce to właśnie na ich podstawie żąda się przygotowania kosztorysu powykonawczego.
Na stronie kosztorysujemy.com pomagamy nie tylko w przygotowaniu takich kosztorysów, ale też w zrozumieniu, kiedy i z jakiego powodu są wymagane.
Czy istnieje przepis, który wprost nakazuje sporządzenie kosztorysu powykonawczego?
Krótko: nie ma jednego „magicznego” artykułu, który mówi: „wykonawca ma obowiązek sporządzić kosztorys powykonawczy”.
Natomiast obowiązek przygotowania takiego dokumentu wynika pośrednio z:
umów cywilnoprawnych (np. o roboty budowlane),
przepisów o zamówieniach publicznych (przy rozliczeniach kosztorysowych),
wymagań banków, urzędów, instytucji finansujących,
wymagań inwestora co do dokumentacji powykonawczej.
Innymi słowy – podstawa prawna kosztorysu powykonawczego to zwykle umowa + ogólne przepisy, a nie jeden konkretny paragraf o nazwie „kosztorys powykonawczy”.
Najważniejsze akty prawne związane z kosztorysem powykonawczym
W kontekście kosztorysu powykonawczego znaczenie mają głównie trzy obszary:
Kodeks cywilny – umowa o roboty budowlane
Prawo budowlane – obowiązki uczestników procesu budowlanego i dokumentacja
Prawo zamówień publicznych – rozliczenia kosztorysowe (tam, gdzie ma zastosowanie)
Do tego dochodzą jeszcze:
warunki kontraktowe (np. zapisane w umowie, SIWZ, OPZ),
wymagania banków, gmin, instytucji dofinansowujących.
1. Kodeks cywilny – umowa o roboty budowlane
Umowa o roboty budowlane (art. 647 i nast. Kodeksu cywilnego) nie wymienia wprost „kosztorysu powykonawczego”, ale:
nakłada obowiązek oddania obiektu zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej,
przewiduje rozliczenie wynagrodzenia – często na podstawie rzeczywiście wykonanych robót,
dopuszcza formę wynagrodzenia kosztorysowego, które z natury rzeczy opiera się na kosztorysach (w tym powykonawczych przy rozliczeniu końcowym).
Jeżeli w umowie przewidziano wynagrodzenie kosztorysowe lub odwołanie do kosztorysów (ofertowego, powykonawczego, różnicowego), to właśnie umowa staje się bezpośrednią podstawą prawną do żądania kosztorysu powykonawczego.
2. Prawo budowlane – dokumentacja i rozliczenia
Prawo budowlane reguluje m.in.:
obowiązki inwestora, kierownika budowy, inspektora nadzoru,
sposób prowadzenia dokumentacji (dziennik budowy, dokumentacja powykonawcza, inwentaryzacja geodezyjna),
zasady dopuszczenia obiektu do użytkowania.
Sam kosztorys powykonawczy nie jest wprost wymieniony, ale:
jest naturalnym elementem dokumentacji rozliczeniowej,
bywa wymagany przy odbiorach, gdy inwestor lub instytucja finansująca oczekuje udokumentowania kosztów.
W praktyce, jeśli umowa, regulamin programu, dofinansowanie lub bank odwołują się do „udokumentowania poniesionych nakładów”, to kosztorys powykonawczy jest jednym z kluczowych dokumentów potwierdzających te nakłady.
3. Prawo zamówień publicznych (PZP) – rozliczenia kosztorysowe
W przypadku inwestycji realizowanych w trybie zamówień publicznych:
dokumentacja przetargowa (SWZ, OPZ, wzór umowy) często przewiduje rozliczenie kosztorysowe,
rozliczenia mogą być oparte o przedmiar robót, kosztorys ofertowy oraz kosztorysy powykonawcze / różnicowe,
wykonawca ma obowiązek rozliczyć się zgodnie z zasadami określonymi w dokumentach przetargowych.
Tutaj podstawą prawną kosztorysu powykonawczego stają się:
ustawa PZP jako rama ogólna,
postanowienia umowy i SIWZ/SWZ, gdzie opisano sposób rozliczenia robót.
Zamów indywidualną ofertę
Otrzymaj indywidualną ofertę na kosztorys lub świadectwo charakterystyki energetycznej. Wyślij wiadomość e-mail lub zadzwoń i otrzymaj szczegółową wycenę. Zapraszamy do kontaktu – rozwiejemy wszelkie wątpliwości odpowiadając na każde z Państwa pytań.
Kosztorys powykonawczy a zapisy umowy – kluczowa podstawa
W praktyce najważniejszą „podstawą prawną” kosztorysu powykonawczego jest po prostu… umowa między inwestorem a wykonawcą.
Jeśli w umowie zapisano np.:
wynagrodzenie kosztorysowe,
rozliczenie na podstawie faktycznie wykonanych robót,
obowiązek przygotowania kosztorysu powykonawczego,
odwołanie do KNR, KNNR, katalogów, cenników –
to właśnie te postanowienia decydują o:obowiązku sporządzenia kosztorysu,
sposobie wyceny,
formie dokumentu (Excel, PDF, wydruk),
tym, kto go przygotowuje i podpisuje.
Dlatego przy pytaniu „kosztorys powykonawczy – podstawa prawna” odpowiedź najczęściej brzmi: sprawdź dokładnie zapisy swojej umowy i dokumentacji przetargowej / kredytowej.
Kiedy w praktyce żąda się kosztorysu powykonawczego?
Kosztorys powykonawczy jest zwykle wymagany, gdy:
rozliczenie ma charakter kosztorysowy,
w trakcie realizacji pojawiło się wiele robót dodatkowych i zamiennych,
inwestycja jest współfinansowana ze środków publicznych lub unijnych,
rozliczenia dotyczą zamówień publicznych,
inwestor / bank / urząd wymaga dokumentu pokazującego rzeczywiste koszty.
Wtedy kosztorys powykonawczy jest naturalnym narzędziem do spełnienia wymagań wynikających z przepisów i umów.
Czy kosztorys powykonawczy musi mieć określoną formę prawną?
Przepisy nie narzucają jednego sztywnego wzoru kosztorysu powykonawczego. W praktyce przyjęto standardy branżowe:
forma tabelaryczna (pozycja, opis, jm, ilość, cena, wartość),
podział na działy i branże (roboty ziemne, konstrukcyjne, wykończeniowe, instalacyjne itd.),
wyszczególnienie robót dodatkowych i zamiennych,
wskazanie podstaw wyceny (KNR, cenniki, stawki umowne).
Często to zamawiający, inwestor, bank lub jednostka publiczna wskazuje preferowany zakres danych lub wzór tabeli.
Nie ma jednego przepisu „o kosztorysie powykonawczym”, ale obowiązek jego wykonania wynika z umów oraz ogólnych przepisów (Kodeks cywilny, Prawo budowlane, PZP).
W zamówieniach publicznych i przy wynagrodzeniu kosztorysowym sposób rozliczenia (w tym kosztorysy powykonawcze i różnicowe) wynika z umowy i dokumentacji przetargowej.
Przy kredytach, dotacjach i dofinansowaniach konieczność sporządzenia kosztorysu powykonawczego wynika z wymagań instytucji finansujących.
W praktyce umowa + standardy branżowe są kluczową „podstawą prawną” do żądania kosztorysu powykonawczego.
Na kosztorysujemy.com możesz zlecić przygotowanie kosztorysu powykonawczego zgodnie z wymaganiami inwestora, banku czy instytucji finansującej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
1. Czy istnieje konkretny artykuł ustawy, który nakazuje sporządzenie kosztorysu powykonawczego?
Nie ma jednego konkretnego artykułu, który wprost nakazywałby sporządzenie kosztorysu powykonawczego. Obowiązek przygotowania takiego dokumentu wynika najczęściej z umowy o roboty budowlane, dokumentacji przetargowej, warunków kredytowych lub zasad rozliczania środków publicznych.
2. Czy Prawo budowlane wymaga sporządzenia kosztorysu powykonawczego?
Prawo budowlane reguluje obowiązek prowadzenia dokumentacji budowy i dokumentacji powykonawczej, ale nie wymienia kosztorysu powykonawczego wprost. W praktyce kosztorys jest jednak często częścią dokumentacji rozliczeniowej, wymaganej przez inwestora, bank lub urząd.
3. Jaką rolę w podstawie prawnej kosztorysu powykonawczego odgrywa umowa?
Umowa jest zwykle najważniejszą podstawą prawną do żądania kosztorysu powykonawczego. To w niej określa się formę wynagrodzenia (ryczałtowe/kosztorysowe), sposób rozliczeń, podstawy wyceny oraz obowiązek sporządzenia kosztorysów powykonawczych i różnicowych.
4. Czy w zamówieniach publicznych kosztorys powykonawczy jest obowiązkowy?
W wielu postępowaniach rozliczanych kosztorysowo dokumentacja przetargowa i umowa przewidują sporządzanie kosztorysów powykonawczych lub różnicowych. Wtedy obowiązek ten wynika bezpośrednio z warunków zamówienia oraz podpisanej umowy, a ramy ogólne określa Prawo zamówień publicznych.
5. Czy bank może wymagać kosztorysu powykonawczego na podstawie swoich wewnętrznych zasad?
Tak. Banki mają własne procedury kredytowe i mogą wymagać kosztorysu powykonawczego jako dokumentu potwierdzającego rzeczywiste koszty inwestycji. W takim przypadku podstawą obowiązku staje się umowa kredytowa i regulamin banku, a nie bezpośrednio ustawy budowlane.